ՊԱՇՏՊԱՆԱԿԱՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՎԱՐՉՈՒԹՅՈՒՆ

ՀՀ ՊՆ ՊԱՇՏՊԱՆԱԿԱՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՎԱՐՉՈՒԹՅԱՆ ՊԵՏ

Լևոն Այվազյան

ՔՀԾ 1-ին դասի պետական խորհրդական

ՀՀ ՊՆ պաշտպանական քաղաքականության վարչության պետի պաշտոնում նշանակվել է 2010 թվականի օգոստոսի 27-ին:

Ավելին

Վարչության գործունեության մասին

Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության նախարարության  պաշտպանական քաղաքականության վարչությունը (ՊՔՎ) ՀՀ ՊՆ աշխատակազմից դուրս կառուցվածքային ստորաբաժանում է, որն ապահովում է պաշտպանական քաղաքականության մշակման և իրականացման, օտարերկրյա պետությունների և միջազգային կազմակերպությունների համապատասխան կառույցների հետ ռազմական, ռազմաքաղաքական ու ռազմատեխնիկական համագործակցության հաստատման, պահպանման, զարգացման, արարողակարգային և պայմանագրաիրավական գործընթացների, ինչպես նաև պաշտպանության ոլորտի միջազգային պարտավորությունների կատարման ուղղությամբ ՀՀ պաշտպանության նախարարության գործունեությունը:

Վարչությունն իր նպատակներին և խնդիրներին համապատասխան իրականացնում է հետևյալ գործառույթները`

  1. Իրականացնում է ՀՀ ներքին և արտաքին անվտանգության միջավայրի, ռազմաքաղաքական իրադրության, ռազմական սպառնալիքների և ՀՀ պաշտպանվածության աստիճանի ուսումնասիրում, վերլուծություն, գնահատում և վերանայում:
  2. Մշակում և համաձայնեցնում է պաշտպանական քաղաքականության հայեցակետեր և հիմնադրույթներ, ինչպես նաև դրանց իրականացման ընթացակարգեր, պաշտպանական քաղաքականության իրականացման և վերահսկման գործում աջակցում է ՀՀ պաշտպանության նախարարին:
  3. Իրականացնում է պաշտպանական քաղաքականության, այդ թվում` ռազմական համագործակցության պլանավորումը, վերահսկում և ՀՀ ՊՆ ղեկավարությանն է ներկայացնում համագործակցության ընթացիկ խնդիրների վերաբերյալ տեղեկատվություն, նախապատրաստում է տարբեր ռազմաքաղաքական հարցերի շուրջ քաղաքական որոշումների նախագծեր:

 

Պաշտպանական քաղաքականության էությունը

Պաշտպանական քաղաքականության նպատակն է ապահովել Հայաստանի Հանրապետության հուսալի (երաշխավորված) պաշտպանությունը: Պաշտպանական քաղաքականության խնդիրն է ստեղծել Հայաստանի Հանրապետության հուսալի պաշտպանության համար ազգային և միջազգային երաշխիքներ: ՀՀ պաշտպանական քաղաքականության վարչությունը, Հայաստանի Հանրապետության հուսալի (երաշխավորված) պաշտպանության ապահովման նպատակով, ազգային և միջազգային երաշխիքների ստեղծմանն ուղղված ջանքերը հիմնականում կենտրոնացնում է միջազգային ինտեգրման և շարունակական վերափոխումների միջոցով պաշտպանական կարողությունների զարգացման գործընթացների համադրման վրա:

Այդ համադրումը հնարավորություն է ընձեռում`

 

  1. հստակեցնել պաշտպանական քաղաքականության նպատակայնությունը` այն ամբողջությամբ ուղղորդելով ՀՀ պաշտպանության ազգային և միջազգային երաշխիքների ստեղծմանը,
  2. մեծացնել պաշտպանական քաղաքականության արդյունավետությունը` միջազգային ինտեգրման արդյունքում ընձեռնված հնարավորությունները ծառայեցնելով պաշտպանական կարողությունների զարգացմանը և հակառակը` ստեղծված պաշտպանական կարողությունները ծառայեցնելով միջազգային ինտեգրման խորացմանը:

 

Արդյունքում, ՀՀ զինված ուժերի` որպես ազգային երաշխիքի և ՀՀ դաշնակցային ու գործընկերային հարաբերությունների` որպես միջազգային երաշխիքի զարգացման ուղղությամբ արձանագրվում են զգալի ձեռքբերումներ:

Շարունակական վերափոխումների միջոցով ՀՀ պաշտպանական կարողությունների զարգացման ուղղությամբ արձանագրված հիմնական ձեռքբերումները.

2008թնոյեմբերի 27-ին ՀՀ Ազգային Ժողովի կողմից ընդունվել է  «Պաշտպանության մասին» ՀՀ նոր օրենքը: Օրենքով կյանքի են կոչվել ՀՀ ՊՆ համակարգի օպտիմալացմանը և արդյունավետության բարձրացմանն ուղղված կառուցվածքային փոփոխությունները, տարանջատվել և հստակեցվել են կառավարման ու ղեկավարման ընթացակարգերը, դերերի և պարտականությունների բաշխումը ՀՀ պաշտպանության նախարարության և ԶՈւ գլխավոր շտաբի միջև:

2008թ. աշնանը ՀՀ պաշտպանության նախարարության համակարգում ներդրվել է քաղաքացիական հատուկ ծառայությունը, որը հնարավորություն է տվել ռազմական կրթութուն չպահանջող զինվորական հաստիքները փոխարինել քաղաքացիական հատուկ ծառայության հաստիքներով: Արդյունքում ոչ միայն կատարվել են պաշտպանության ոլորտի քաղաքացիական վերահսկողության ուղղությամբ ստանձնած միջազգային հանձնառությունները, այլև ստեղծվել է քաղծառայողների երկարաժամկետ ներգրավման միջոցով գործառութային ոլորտներում «տևական բանիմացություն» ապահովելու հնարավորություն:

2008-2011թթ. ընթացքում իրականացվել է ՀՀ պաշտպանության ռազմավարական վերանայման (ՊՌՎ) առաջին գործընթացը: Գործընթացի արդյունքում գնահատվել են ՀՀ անվտանգության միջավայրն ու առկա սպառնալիքները, մշակվել են ռազմավարական պլանավորման նկատառումները և զարգացման հավանական սցենարները, ի հայտ են բերվել ՀՀ պաշտպանության գործում զինված ուժերին վերապահված դերերը, առաքելությունները և խնդիրները, մշակվել և գործարկվել են ՀՀ ԶՈւ 2011-2015թթ զարգացման պլանը, Սպառազինության ու ռազմական տեխնիկայի 2011-2015թթ. զարգացման պետական ծրագիրը: Այս ամենի միջոցով Հայաստանի Հանրապետությունում ռազմական շինարարությունը դրվել է հնգամյա ռազմավարական պլանավորման հիմքերի վրա, իսկ ՀՀ զինված ուժերը բարեփոխումների փուլից թևակոխել են զարգացման փուլ:

2014-2015թթ. ժամանակահատվածում իրականացվել է ՀՀ պաշտպանության ռազմավարական վերանայման (ՊՌՎ) երկրորդ գործընթացը, որի արդյունքում մշակվել են ՀՀ ԶՈւ 2015-2020թթ զարգացման պլանը, Սպառազինության ու ռազմական տեխնիկայի 2015-2020թթ. զարգացման պետական ծրագիրը: Որպես վերափոխումների առաջնահերթ ուղղություններ են ի հայտ բերվել զինված ուժերի կառավարման համակարգը, ռազմական (մարտական) գործողությունների վարման ձևերն ու եղանակները, պաշտպանության պլանավորումը, ռազմական կրթությունը և անձնակազմի կառավարումը: ՊՆ համակարգում ներդրվեl են «Հրամանատրում առաջադրանքի միջոցով» կառավարման սկզբունքը և ռազմական գործողությունների վարման «Խելամիտ պաշտպանություն» մոտեցումը:  

Շարունակական վերափոխումների միջոցով զգալիորեն ավելացել են ՀՀ ՊՆ կարողությունները ռազմական կրթության, անձնակազմի արհեստավարժության և կառավարման, մարտական և օպերատիվ պատրաստության, ռազմական փոխգործունակության, արդարության սկզբունքների, բարեվարքության ամրապնդման, կոռուպցիայի դեմ պայքարի, կարգապահության և մարդու իրավունքների, կապի և ավտոմատ կառավարման համակարգերի, հասարակայնության հետ կապերի, բուժապահովման, ռազմարդյունաբերության և այլ ոլորտներում:

Միջազգային պաշտպանական (ռազմական) համագործակցության միջոցով ՀՀ դաշնակցային ու գործընկերային հարաբերությունների զարգացումը հնարավորություն է ընձեռում.

ՀԱՊԿ և ԱՊՀ ուղղություն. նշանակալիորեն զարգացնել ՀԱՊԿ ռազմական բաղադրիչը, ձևավորել ռազմական ղեկավարման և կառավարման մեխանիզմներ: Համապատասխան ուժերի ստեղծմամբ ՀԱՊԿ-ին հաղորդել ճգնաժամային իրավիճակներին արագ արձագանքելու իրական կարողություններ, արդյունքում մեծացնելով ՀԱՊԿ ռազմաքաղաքական դերն ու նշանակությունը, այդ թվում` Հայաստանի Հանրապետության ռազմական անվտանգության ապահովման գործում: Միաժամանակ` ԱՊՀ շրջանակներում ինտեգրացիոն գործընթացները զարգանում են հիմնականում ԱՊՀ ՀՕՊ համակարգի, կապի, չափագրման, ռազմատեղագրական, ինժեներական ապահովման և այլ բնագավառներում:

ՆԱՏՕ-ի ուղղություն. Ավելացնել ՆԱՏՕ/գործընկերներ ձևաչափով զանազան անհատական և համագործակցային ծրագրերին ՀՀ ՊՆ համակարգի ներգրավման ծավալները, զգալի ներդրում կատարել պաշտպանական վերափոխումների բնագավառում, ապահովել միջազգային խաղաղապահ առաքելություններին ՀՀ ԶՈւ ստորաբաժանումների մասնակցությունը, զարգացնել ՀՀ ԶՈւ փոխգործունակ կարողությունները:

ԵԱՀԿ ուղղություն. Ապահովել ԼՂ հակամարտության հայ-ադրբեջանական սահմանին և ղարաբաղա-ադրբեջանական շփման գծում իրավիճակի, առկա զինված դիմակայության մասին միջազգային հանրության իրազեկումը, սպառազինությունների վերահսկման ոլորտում ՀՀ ստանձնած միջազգային պարտավորությունների կատարումը, ՊՆ համակարգում իրավակարգի պահպանումը, բարեվարքության ամրապնդումը և կոռուպցիոն ռիսկերի նվազեցումը:

Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի (ԿԽՄԿ) ուղղություն. Ապահովել Միջազգային մարդասիրական (զինված հակամարտության) իրավունքի շրջանակներում Հայաստանի Հանրապետության ստանձնած միջազգային հանձնառությունների կատարումը:

ՄԱԿ-ի ուղղություն. Ապահովել միջազգային խաղաղապահ առաքելություններին ՀՀ ԶՈւ ստորաբաժանումների ներգրավումը, ՀՀ ԶՈւ հեռարշավային տեղակայելի բուժապահովման և ինքնաշեն պայթուցիկ սարքերի վնասազերծման կարողությունների թիրախային զարգացումը, պաշտպանության ոլորտում թափանցիկության ուղղությամբ ՀՀ ստանձնած միջազգային հանձնառությունների կատարումը:

Ռուսաստանի Դաշնության ուղղություն. Պաշտպանության ոլորտում հայ-ռուսական ռազմավարական դաշնակցային համագործակցությանը հաղորդել առավել համընդգրկուն և երկարաժամկետ բնույթ, հստակեցնել համատեղ պլանավորման և փոխգործակցության, ռազմատեխնիկական, ռազմակրթական համագործակցության, ՀՀ ԶՈւ-ն սպառազինությամբ և ռազմական տեխնիկայով համալրման, միացյալ խմբավորումների կիրառման մեխանիզմները:

ԱՄՆ-ի ուղղություն. Պաշտպանության ոլորտում ԱՄՆ հետ երկկողմ համագործակցությանը հաղորդել ՀՀ պաշտպանական վերափոխումների գործընթացում նշանակալի ներդրում կատարող ռազմավարական գործընկերության բնույթ, միաժամանակ «Միջազգային ռազմական կրթություն և պատրաստություն» և «Միջազգային ռազմական ֆինանսավորում» ծրագրերով ապահովելով ՀՀ ԶՈւ անձնակազմի վերապատրաստումը և սարքավորումներով հագեցումը:

Երկկողմ ձևաչափով այլ ուղղություններ. Համագործակցությունը ծառայեցնել գործընկեր երկրներում հայանպաստ դիրքորոշումների ձևավորմանը, պաշտպանության և անվտանգության ոլորտում տարածաշրջանային բնույթի փոխադարձ կարևորվող հարցերի քննարկմանը, ՀՀ պաշտպանական վերափոխումների առանձին ոլորտներում առաջընթացի արձանագրմանը: